ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS)

Hej,

Dzisiaj trochę o atopowym zapaleniu skóry, z racji tego, że wielu pacjentów przychodzi do apteki po porady dotyczące pielęgnacji skóry z tym właśnie problemem. Na początku kilka słów o samym AZS- co to za choroba, czym się objawia a następnie opowiem o tym jak pielęgnować taką skórę, czego unikać i jakich dermokosmetyków używać . Zapraszam do lektury ;)

Atopowe zapalenie skóry (AZS) zwane także wypryskiem atopowym, jest przewlekłą chorobą zapalną o podłożu genetycznym i wieloczynnikowej etiologii, w której cały szereg zjawisk dotyczących zarówno patomechanizmu, jak  i leczenia, nie jest do końca wyjaśniony. Wiodącym objawem AZS jest uporczywy świąd, a chorobę rozpoznaje się na podstawie kryteriów klinicznych. 
 Rozpoznanie AZS: przynajmniej 3 z 4 głównych objawów i co najmniej 3 z licznych objawów mniejszych.

Cechy skóry atopowej:

- Skóra osób z AZS, określana jako atopowa, różni się budową od skóry osób zdrowych:

obserwuje się m.in. niewystarczające dojrzewanie komórek naskórka (keratynocytów)

i ich nieprawidłowy metabolizm. Zaburzona jest równowaga pomiędzy składnikami

w skórze: cholesterolem, kwasami tłuszczowymi, ceramidami, a działanie gruczołów

łojowych i potowych jest upośledzone. W związku z tym w naskórku jest zbyt mało

tzw. naturalnego czynnika nawilżającego, odpowiadającego za odpowiednie uwod-

nienie skóry i jej kwasowe pH, w wyniku czego naskórek jest bardziej przepuszczalny

dla zewnątrzpochodnych alergenów, łatwiej traci wodę, co dodatkowo wzmaga

suchość skóry. W czasie zaostrzenia AZS skóra chorego jest objęta permanentnym stanem zapalnym, który zaostrza się pod wpływem trudnego do opanowania drapania.

- Jednym z głównych problemów pacjentów z AZS jest świąd, który dotyczy również skóry wyglądającej pozornie zdrowo. Drapanie powoduje nasilenie reakcji immunologicznych oraz umożliwia wnikanie drobnoustrojów w głąb skóry. Zakażenia przyczyniają się do dalszego nasilenia stanu zapalnego i powstawania przeczosów, nadżerek i strupów. Dlatego w przypadku tej choroby mówi się raczej o „świądzie powodującym wysypkę”, a nie o „wysypce, która swędzi”. W rezultacie stan zapalny potęguje świąd, dając efekt „błędnego koła”.

Pielęgnacja skóry atopowej

-rozpoznawanie i eliminacja swoistych i nieswoistych czynników zaostrzających przebieg choroby. Chorzy powinni unikać noszenia ubrań wykonanych z nieprzepuszczalnych lub drażniących materiałów syntetycznych, wełny, jedwabiu, flaneli. Ubrania powinny być przewiewne, lekkie, bawełniane. 

-Ze względu na drażniące działanie potu należy unikać przegrzewania i opalania. Pomieszczenia, w których przebywają chorzy na atopowe zapalenie skóry powinny mieć temperaturę ok. 18-20°C i wilgotność 70-80%. Poleca się unikać gwałtownych zmian temperatury. Ubrania i pościel należy prać w łagodnych, nieperfumowanych środkach piorących i płukać kilka razy bez użycia płynów zmiękczających. Podczas snu należy zadbać o właściwą wilgotność i temperaturę w sypialni. 

-Dzieci powinny mięć krótko obcięte paznokcie, a na noc ręce osłonięte rękawiczkami – chroni się w ten sposób skórę dziecka przed nadmiernym podrapaniem w czasie nocnego nasilenia świądu.

-W codziennej pielęgnacji skóry dąży się do maksymalnego ograniczenia kontaktu ze zwykłym mydłem i wodą, szczególnie gorącą. Do mycia poleca się używać umiarkowanie ciepłej wody oraz syntetyczne detergenty o pH w granicach 5,5-6,0 w celu ochrony kwaśnego płaszcza skóry

-Kąpiele w atopowym zapaleniu skóry stanowią ważny element pielęgnacyjny i leczniczy. Poleca się zanurzać ciało w letniej wodzie (prysznic jest mniej rekomendowany), przez 15 minut. Korzystnie jest wzbogać wodę do kąpieli o emolienty, siemię lniane, płatki owsiane lub preparaty odkażające (np. nadmanganian potasu). Po kąpieli skórę bardzo delikatnie osuszamy- nie wolno trzeć!! następnie konieczna jest aplikacja emolientu. W przypadku złej reakcji skóry na wodę wodociągową można rozważyć przegotowanie wody lub jej filtrowanie, co czasem przynosi bardzo dobre efekty.

-Nawilżanie i natłuszczanie skóry powinno być prowadzone wielokrotnie podczas dnia, w zależności od stanu klinicznego skóry (czas działania emolientu to ok.6 godzin). Do tego celu powinno się stosować emolienty czyli preparaty nawilżające i natłuszczające skórę. 

Emolienty (od łacinskiego emolliere - zmiękczać) to preparaty pielęgnacyjne, które są polecane do codziennej, regularnej pielęgnacji suchej, wrażliwej skóry dzieci i dorosłych. Uzupełniają naturalnie obecne w skórze lipidy międzykomórkowe oraz substancje wiążące wodę w skórze. Długotrwale natłuszczaja i nawilżają skórę oraz regenerują płaszcz hydrolipidowy na jej powierzchni.
Oprócz składników natłuszczających i nawilżających skórę, w skład emolientów mogą również wchodzić substancje ograniczające świąd oraz substancje przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Dobór właściwego emolientu będzię, więc zależał od aktualnego stanu skóry.
->w okresach remisji- wystarczą emolienty tradycyjne
->w okresach zaostrzeń- stosuj emolienty dodatkową redukujące świąd
->w przypadkach wystapienia nadkażeń bakteryjnych- stosuj emolienty dodatkowo redukujące świąd i działajace antybakteryjnie

Emolienty występują w różnych postaciach: kremów, maści, płynów i olejków do kąpieli, żeli i kostek toaletowych do mycia.

Dobór odpowiedniej linii kosmetyków nie jest łatwy, zważywszy na fakt, że skóra atopowa charakteryzuje się wybitną skłonnością do odczynów kontaktowych typu alergicznego oraz niealergicznego i nawet preparaty przeznaczone do pielęgnacji takiej skóry mogą powodować zaostrzenie jej stanu zapalnego. Wybór odpowiednich preparatów zależeć będzie zatem od indywidualnej reaktywności skóry chorego i praktycznie nie ma idealnej, najbezpieczniejszej linii kosmetyków przeznaczonych do pielęgnacji skóry atopowej.

Substancje wchodzące w skład emolientów:

• triglicerydy,
• estry, 
• woski pochodzenia roślinnego, zwierzęcego, mineralnego i ich syntetyczne odpowiedniki np. wosk owczy czyli lanolina oraz produkty jego modyfikacji (alkohole lanolinowe, euceryt i inne)
• skwalen
• silikony
• niektóre syntetyczne alkoksylaty, 
• syntetyczne estry m.in. mirystynian izopropylu oraz mirystynian mirycylu
• oleje roślinne np. olej lniany, konopny, słonecznikowy, sojowy z zarodków pszenicznych czy też kukurydzy, olej z nasion wiesiołka, ogórecznika, czarnej porzeczki, olej z awokado, z pestek moreli, orzechów laskowych, migdałów, olej z orzeszków macadamia, masło shea
• oleje parafinowy i wazelinowy oraz wazelina i parafina
• ceramidy
• hialuronian sodu
• mocznik (urea) 5-10%
• gliceryna
• NMF (naturalny czynnik nawilżający)

Dodatkowo emolienty mogą zawierać substancje łagodzące świąd:

• polidokanol
• trójglicerydy oleju z kukurydzy
• Laureth-6,
• L-fukoza, 
• wyciąg z pestek dyni - kukurbityna,
• dwupotasowa sól kwasu glicyryzynowego

Kosmetyki na AZS nie powinny zawierać kompozycji zapachowych, barwników. Jeśli chodzi o konserwanty, to nie da się ich całkowicie wyeliminować, gdyż chronią one krem przed psuciem. Konserwanty jednak mogą być problemem dla wielu osób o wrażliwej skórze. Niestety, rezygnacja z nich nie jest możliwa, jako że użycie kremu zakażonego może prowadzić do dużo poważniejszych komplikacji, niż te wywołane negatywną reakcją na konserwant. 

Najczęściej używanymi środkami konserwującymi są: 

– parabeny (INCI Phenylparaben, Propylparaben, Metylparaben, Butylparaben, Ethylparaben, Isobutylparaben), 
– fenoksyetanol (INCI Phenoxyethanol), 
– kwas sorbowy oraz jego sole (INCI Sorbic acid, Potassium Sorbate, Sodium Sorbate, Calcium Sorbate). 

Wyżej wymienione konserwanty są używane chętnie nie tylko ze względu na ich dostępność, ale także dlatego, że należą do najlepiej tolerowanych. Kwas sorbowy i jego sole są stosowane także w przemyśle spożywczym i zostały uznane przez EU za bezpieczne. Kosmetyki konserwowane kwasem sorbowym i jego solami można deklarować jako "niezawierające konserwantów". 

Do środków konserwujących zaliczamy też dużo mniej łagodne pochodne fenolu, związki chloru i bromu (np. INCI Potassium Benzoate, Propionic Acid, Sodium Benzoate, Triclosan, Behentrimonium Chloride, Benzoic Acid, 5-Bromo-5-Nitro-1,3-Dioxane, 2-Bromo-2-Nitropropane-1,3-Diol, Cetrimonium Bromide, Cetrimonium Chloride, Dehydroacetic Acid, Diazolidynyl Urea, Imidiazolidynyl Urea, Alpha-Polyphenol, Phenyl Benzoate, Phenyl Dimethicone, Formaldehyde, Methylchloroisothiazolinone). Osoby ze skłonnością do alergii i o wrażliwej skórze powinny się strzec substancji wymienionych w powyższym nawiasie oraz sięgać po kosmetyki o ograniczonym czasie przydatności do użycia, które siłą rzeczy zawierają mniej środków konserwujących. 

Kosmetyki na AZS:
1. SVR- Topialyse, Xerial
2. Emolium
3. A-derma- Exomega
4. La Roche Posey- Lipikar
5. Oilatum
6. Oillan
7. Balneum
8. Ziaja Med- AZS
9.  Pharmaceris AT
10. ALLERCO
11. ATOPERAL BABY
12. AVENE COLD CREAM
13. BIODERMA ATODERM
14. CETAPHIL
15. MEDIDERM
16. MUSTELA STELATOPIA
17.FLOSLEK-EMOLEUM
18. DERMEDIC-EMOLIENT LINUM
19. DECUBAL- INTENSIVE
20. Pierre Fabre, Dexeryl
21. Eucerin Omega

W drugiej części szczegółowe omówienie niektórych kosmetyków na AZS ;)